Bezoek je Amsterdam voor het eerst? Dan is de kans groot dat het Museumplein op je planning staat. En terecht.
Dit ruime plein vormt het culturele hart van het Museumkwartier, met het Rijksmuseum aan de ene kant, het Van Gogh Museum en het Stedelijk Museum langs het plein en het Concertgebouw aan de overkant. Een aantal van de belangrijkste kunstwerken van Nederland bevindt zich hier op slechts enkele minuten lopen van elkaar.
Maar het Museumplein is meer dan een plek waar je van het ene museum naar het andere loopt. Je kunt hier gemakkelijk een halve of zelfs een hele dag doorbrengen, zeker als je een wandeling door de omliggende buurt, een lunchpauze, het nabijgelegen Vondelpark en de mooie straten richting de Amsterdamse grachten aan je bezoek toevoegt.
Museumplein: meer dan alleen het museumplein van Amsterdam
De naam laat weinig aan de verbeelding over: op maar weinig plekken in Amsterdam vind je zoveel belangrijke culturele instellingen zo dicht bij elkaar.
Het plein ligt net ten zuiden van de historische grachtengordel, in het Museumkwartier. In tegenstelling tot de smalle straten en dicht op elkaar gebouwde grachtenpanden die een groot deel van de Amsterdamse binnenstad kenmerken, voelt het Museumplein opvallend ruim en open aan.
In het midden ligt een groot grasveld. Daaromheen staan gebouwen uit verschillende periodes en in uiteenlopende bouwstijlen, van het monumentale Rijksmuseum tot de onmiskenbaar moderne uitbreiding van het Stedelijk Museum.
Het gebied begon aan het einde van de 19e eeuw vorm te krijgen als museumdistrict, vooral na de opening van het Rijksmuseum in 1885. In de decennia daarna werd de open ruimte voor het museum gebruikt voor tentoonstellingen, sportevenementen en openbare bijeenkomsten.
Het Museumplein bleef zich ontwikkelen. In de jaren negentig werd het plein grondig opnieuw ingericht naar een ontwerp van de Deense landschapsarchitect Sven-Ingvar Andersson. Het vernieuwde Museumplein werd in 1999 voltooid en kreeg daarmee grotendeels de open inrichting die we vandaag kennen.
Dat verklaart ook waarom het Museumplein anders aanvoelt dan een historisch plein als de Dam. Het is niet alleen een plek met monumentale gebouwen om naar te kijken: het plein maakt echt deel uit van het dagelijks leven in de stad. Op zonnige dagen zit het grasveld vol met mensen die afspreken met vrienden, lunchen, even bijkomen tussen twee museumbezoeken door of gewoon genieten van de ruimte midden in Amsterdam.
Het Rijksmuseum
Kom je vanuit het centrum richting het Museumplein, dan kun je het Rijksmuseum eigenlijk niet missen.
Het enorme neogotische gebouw vormt een indrukwekkende toegang tot het Museumkwartier. De collectie beslaat ongeveer 800 jaar Nederlandse kunst en geschiedenis. In 80 zalen worden zo’n 8.000 objecten tentoongesteld, dus het is niet nodig – en tijdens een kort bezoek ook nauwelijks mogelijk – om alles te willen zien.
Voor een eerste bezoek is de Eregalerij een logisch beginpunt. Hier vind je werken van Vermeer, Frans Hals en andere Nederlandse meesters, met aan het einde Rembrandts beroemde Nachtwacht.
Neem ook de tijd voor Vermeers Melkmeisje, de Cuypersbibliotheek, de historische poppenhuizen en het gebouw zelf. Bijzonder is ook de passage die onder het Rijksmuseum doorloopt: voetgangers en fietsers kunnen letterlijk onder het museum door, iets wat je bij een nationaal museum niet snel ergens anders tegenkomt.
In een relatief kort bezoek kun je de belangrijkste hoogtepunten bekijken. Maar als het Rijksmuseum een van de voornaamste redenen is voor je bezoek aan Amsterdam, trek er dan gerust twee tot drie uur voor uit. Zo kun je veel meer zien zonder van zaal naar zaal te hoeven haasten.
Het museum is dagelijks geopend van 9.00 tot 17.00 uur. Je hebt een tijdslot nodig en op drukke dagen kunnen populaire tijdstippen volgeboekt raken. Vooraf reserveren is daarom verstandig.
Van Gogh Museum
Op slechts een paar minuten lopen over het Museumplein vind je een van de bekendste culturele attracties van Amsterdam: het Van Gogh Museum.
De kracht van het museum zit niet alleen in de beroemde schilderijen die er hangen. De collectie laat je de ontwikkeling van Vincent van Gogh als kunstenaar volgen: van zijn vroege, donkere werk in Nederland tot de steeds kleurrijkere schilderijen uit zijn jaren in Frankrijk.
Daardoor is het museum ook toegankelijk als je vooraf niet veel van kunst weet. In plaats van losse meesterwerken te bekijken, zie je hoe zijn techniek, onderwerpen en kleurgebruik zich gedurende zijn relatief korte carrière ontwikkelden.
Naast schilderijen en tekeningen zijn er brieven van Van Gogh en werken van tijdgenoten te zien, waardoor je een beter beeld krijgt van de artistieke wereld waarin hij leefde en werkte.
Tickets worden verkocht voor een specifieke datum en starttijd, dus ook voor dit museum is het slim om je bezoek vooraf te plannen. Voor de meeste bezoekers is anderhalf tot twee uur een prettige tijd om de collectie rustig te bekijken.
Stedelijk Museum
Na Rembrandt en Van Gogh heb je misschien zin in iets totaal anders.
Dan is het Stedelijk Museum een goede keuze.
Het belangrijkste museum voor moderne en hedendaagse kunst en design in Amsterdam heeft een collectie van meer dan 90.000 werken. Je vindt er onder andere werk van Mondriaan, Picasso, Warhol, Rothko, Lichtenstein en Kusama.
De sfeer is meteen anders. Waar het Rijksmuseum je door eeuwen Nederlandse geschiedenis voert, draait het Stedelijk om modernisme, abstracte kunst, grafische en industriële vormgeving en hedendaagse kunst.
Zelfs het gebouw maakt duidelijk dat je een andere wereld binnenstapt. De moderne uitbreiding aan het Museumplein wordt vanwege zijn opvallende witte vorm vaak ‘de badkuip’ genoemd.
Ben je meer geïnteresseerd in moderne en hedendaagse kunst dan in oude meesters? Dan kun je het Stedelijk prima als het belangrijkste museum van je dag kiezen, in plaats van het als extra bezoek na het Rijksmuseum te zien.
Moco Museum
Aan het Museumplein vind je ook een kleiner en heel ander museum: het Moco Museum.
Hier ligt de nadruk op moderne en hedendaagse kunst in een toegankelijke setting met duidelijke invloeden uit de popcultuur. Het museum wordt vooral geassocieerd met kunstenaars als Banksy en met immersieve en digitale installaties.
De ervaring is behoorlijk anders dan in het Rijksmuseum, Van Gogh Museum of Stedelijk Museum. Het is daarom een interessante optie als je liever een kleiner museum bezoekt of zin hebt in iets dat directer en visueler is.
En juist daarom is het niet per se een goed idee om alle musea rond het Museumplein op één dag af te vinken. Ze liggen misschien maar een paar minuten van elkaar, maar bieden totaal verschillende ervaringen. Eén of twee musea kiezen die je echt interesseren levert meestal een leukere dag op dan proberen er vier doorheen te jagen.
Het Concertgebouw
Kunst krijgt rond het Museumplein de meeste aandacht, maar de buurt draait niet alleen om musea.
Aan de zuidkant van het plein staat het Koninklijk Concertgebouw, de beroemde Amsterdamse concertzaal die vooral bekendstaat om zijn klassieke muziekprogramma en uitstekende akoestiek.
Ben je meerdere dagen in Amsterdam, dan is het zeker de moeite waard om het programma te bekijken in plaats van het gebouw alleen van buiten te bewonderen.
Een concert kan bovendien voor een heel ander ritme in je dag zorgen: ’s middags een museum, daarna ergens eten en ’s avonds een voorstelling is vaak een stuk ontspannener dan nog een derde museum proberen mee te pakken.
Neem ook de tijd voor het Museumplein zelf
Met zoveel bekende bezienswaardigheden eromheen is het verleidelijk om het Museumplein vooral te zien als de ruimte die je oversteekt van het ene museum naar het andere. Maar het plein is ook een plek om gewoon even te blijven.
Op een mooie dag verandert het grote grasveld in een ontmoetings- en rustplek voor Amsterdammers en bezoekers. Mensen zitten in het gras, lunchen, spreken af met vrienden, lezen, praten of genieten simpelweg even van de zon.
Het is ook een goed moment om te zien hoe bijzonder dit stukje Amsterdam eigenlijk is. Aan de ene kant staat het Rijksmuseum, aan de andere kant de moderne gevel van het Stedelijk. Rondom liggen woonstraten en culturele instellingen, terwijl de grachten van de binnenstad op loopafstand liggen.
Het Museumplein heeft bovendien een lange geschiedenis als openbare ontmoetingsplek. Door de jaren heen vonden hier sportevenementen, vieringen en grote demonstraties plaats. De betekenis van het plein voor Amsterdam gaat dus veel verder dan alleen de musea eromheen.
Ben je met kinderen op pad, dan kan wat vrije tijd buiten na een museumbezoek trouwens ook heel welkom zijn.
Het Vondelpark ligt om de hoek
Toe aan een wat langere pauze van alle musea? Wandel dan richting het Vondelpark.
Het bekendste park van Amsterdam ligt op loopafstand van het Museumkwartier en biedt een fijne afwisseling: bomen, vijvers, grasvelden en slingerende paden in plaats van museumzalen en tentoonstellingen.
Je hoeft zeker niet het hele park door te lopen. Ook een korte omweg is een fijne onderbreking tussen twee activiteiten, vooral in het voorjaar en de zomer.
Een goede vuistregel voor een dag rond het Museumplein: plan niet ieder uur binnen. Eén museum, gevolgd door een wandeling, lunch of wat tijd in het park, is vaak leuker dan rechtstreeks van de uitgang van het ene museum naar de ingang van het volgende te lopen.
Ontdek de straten achter het Rijksmuseum
Je kunt vanaf het Museumplein ook de andere kant op lopen, richting het centrum van Amsterdam.
Loop onder of langs het Rijksmuseum en je komt al snel bij de Spiegelgracht en het Spiegelkwartier, een buurt die van oudsher bekendstaat om kunstgaleries, antiekzaken en historische architectuur.
Vanaf hier verandert het straatbeeld langzaam. De open ruimte van het Museumplein maakt plaats voor het Amsterdam dat je waarschijnlijk al voor je zag voordat je hier kwam: smalle grachtenpanden, bruggen, fietsen en water.
Rond het Museumplein en in het Museumkwartier zijn genoeg plekken voor koffie, lunch of diner. Maar als je na je museumbezoek toch verder richting de binnenstad wilt, kun je je volgende eetstop ook gemakkelijk combineren met die wandeling.
Loop via het Spiegelkwartier richting Vijzelgracht en de grachtengordel, en de wandeling wordt vanzelf onderdeel van je dag in Amsterdam.
Een Italiaanse stop op slechts 10 minuten lopen van het Museumplein
Klinken pizza, pasta en Italiaanse smaken na een ochtend in de musea wel erg goed? Dan ligt onze trattoria That’s Amore precies op de route van het Museumplein naar de historische binnenstad van Amsterdam.
Aan Vijzelgracht 17 is That’s Amore een fijne plek om even echt pauze te nemen van het sightseeing en te genieten van pizza, pasta en traditionele Italiaanse gerechten in de ontspannen sfeer van een Italiaanse trattoria.
Kom je in de middag langs, dan is er nog een typisch Italiaanse manier om even bij te komen: aperitivo. Iedere dag van 16.00 tot 18.00 uur kun je bij ons terecht voor een Spritz met Italiaanse hapjes.
Daarna hoef je bovendien niet terug te lopen richting het Museumplein. Vanaf de Vijzelgracht wandel je zo verder naar de Amsterdamse grachtengordel en de historische binnenstad. Of stap bij het nabijgelegen metrostation Vijzelgracht op metrolijn 52 voor een snelle verbinding naar onder andere Rokin, Amsterdam Centraal, De Pijp en Amsterdam Zuid.
Dus zoek je een Italiaans restaurant in de buurt van het Museumplein? Maak dan van That’s Amore je Italiaanse tussenstop tussen de musea en de grachten.
